EXPO NEWS

Πάνω από 2 δισ. ευρώ στην αναβάθμιση παλαιών κατοικιών – Τα κίνητρα, τα προγράμματα και το ενδεχόμενο περιορισμών στα ενοίκια

Στο επίκεντρο της κυβερνητικής πολιτικής για το 2026 μπαίνει η ενεργοποίηση ενός μεγάλου κύματος ανακαινίσεων και επισκευών παλαιών και ανενεργών κατοικιών, με στόχο αφενός την αύξηση της προσφοράς στέγης και αφετέρου τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος. Συνολικά, οι πόροι που εκτιμάται ότι θα κινητοποιηθούν μέσα στη χρονιά –συνυπολογίζοντας δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια– ξεπερνούν τα 2 δισ. ευρώ.

Κομβικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια αναμένεται να διαδραματίσει ένα νέο πρόγραμμα επιδότησης, ύψους 400 εκατ. ευρώ, το οποίο ανακοινώθηκε στο τέλος του 2025 και πρόκειται να εξειδικευτεί το επόμενο διάστημα. Το πρόγραμμα αφορά παλιές και κλειστές κατοικίες, με βασική προϋπόθεση οι ιδιοκτήτες να διαθέσουν τα ακίνητα προς μακροχρόνια μίσθωση για τουλάχιστον πέντε έτη μετά την ολοκλήρωση των εργασιών.

Στο πλαίσιο αυτό, έχει αρχίσει να συζητείται έντονα και ένα σενάριο που προκαλεί ήδη αντιδράσεις στην αγορά: η επιβολή ενός άτυπου «παγώματος» στις αυξήσεις των ενοικίων για τα ακίνητα που θα ενταχθούν στο πρόγραμμα, για μια περίοδο τριών ετών. Η λογική πίσω από την πρόταση είναι ότι, εφόσον το κράτος καλύπτει σημαντικό μέρος του κόστους ανακαίνισης και παρέχει επιπλέον φορολογικά κίνητρα, είναι εύλογο να ζητείται από τους ιδιοκτήτες να συγκρατήσουν τις μισθωτικές απαιτήσεις τους για κάποιο χρονικό διάστημα.

Το νέο πρόγραμμα

Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, το νέο πρόγραμμα θα επιδοτεί έως και το 90% της δαπάνης ανακαίνισης, με ανώτατο ποσό τις 36.000 ευρώ ή τα 300 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Επιλέξιμες θα είναι κυρίως κατοικίες που έχουν ανεγερθεί πριν το 1990, παραμένουν κλειστές και δεν υπερβαίνουν τα 120 τ.μ. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στα εισοδηματικά κριτήρια, καθώς στόχος είναι να στηριχθούν νοικοκυριά που δυσκολεύονται να χρηματοδοτήσουν τις απαιτούμενες εργασίες. Έτσι, προβλέπονται όρια εισοδήματος 25.000 ευρώ για άγαμους και 35.000 ευρώ για ζευγάρια, με προσαυξήσεις για παιδιά και ειδική μέριμνα για μονογονεϊκές οικογένειες. Από τις συνολικές δαπάνες, το 80% θα αφορά εργασίες ανακαίνισης και το 20% παρεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης.

«Αναβαθμίζω το Σπίτι μου»

Παράλληλα, συνεχίζεται και το πρόγραμμα «Αναβαθμίζω το Σπίτι Μου», προϋπολογισμού επίσης 400 εκατ. ευρώ, το οποίο βασίζεται σε άτοκο δανεισμό και όχι σε άμεση επιδότηση. Το πρόγραμμα αυτό δεν συνοδεύεται από υποχρέωση μίσθωσης, ωστόσο μέχρι στιγμής καταγράφει περιορισμένη απορρόφηση. Από τις αρχές του 2025 έχουν υποβληθεί περίπου 3.700 αιτήσεις, συνολικού ύψους 69 εκατ. ευρώ, ποσοστό που αντιστοιχεί σε μόλις 17% του διαθέσιμου προϋπολογισμού.

«Εξοικονομώ»

Σημαντική ώθηση στην αγορά δίνει και το ενισχυμένο πρόγραμμα «Εξοικονομώ» του 2025, ο προϋπολογισμός του οποίου σχεδόν διπλασιάστηκε, φτάνοντας τα 924 εκατ. ευρώ, προκειμένου να καλυφθεί η αυξημένη ζήτηση. Ήδη έχουν κατατεθεί περίπου 55.000 αιτήσεις, ενώ έχει δοθεί παράταση για την ολοκλήρωση των παρεμβάσεων έως τα τέλη Μαΐου 2026. Μέχρι σήμερα, έχουν εγκριθεί πάνω από 20.000 ωφελούμενοι, με δεσμευμένους πόρους που προσεγγίζουν τα 465 εκατ. ευρώ.

Ο μέχρι τώρα απολογισμός

Την περίοδο 2019-2024, μέσω αντίστοιχων προγραμμάτων, πραγματοποιήθηκαν ενεργειακές αναβαθμίσεις σε περίπου 140.000 ακίνητα, με συνολικές δεσμεύσεις κεφαλαίων που πλησιάζουν τα 2,5 δισ. ευρώ. Το κατά πόσο το νέο «πακέτο» μέτρων θα καταφέρει να αυξήσει ουσιαστικά την προσφορά κατοικιών προς ενοικίαση και να αναβαθμίσει το γερασμένο κτιριακό απόθεμα, μένει να αποδειχθεί στην πράξη.

Στην αγορά, πάντως, δεν αποκλείεται ανακατανομή πόρων μεταξύ προγραμμάτων, ανάλογα με την πορεία απορρόφησης. Ωστόσο, αρκετοί παράγοντες εκφράζουν τον φόβο ότι η συζήτηση για περιορισμούς στις αυξήσεις των ενοικίων μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά για τους ιδιοκτήτες και να υπονομεύσει την αποτελεσματικότητα του νέου σχεδίου αναβάθμισης παλαιών κατοικιών.