Τις ιδιαίτερα θετικές προοπτικές ανάπτυξης του τομέα των Κατασκευών στην Ελλάδα, μετά από μια μακρά περίοδο συρρίκνωσης, καταγράφει μελέτη του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ), με τίτλο «Προοπτικές ανάπτυξης και ανάγκες χρηματοδότησης του τομέα των Κατασκευών».

Σύμφωνα με τη μελέτη, ο κατασκευαστικός κλάδος αναμένεται να αποτελέσει βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας καθώς μετά από πολλά χρόνια προβλέπεται να έχει ισχυρά θετικό αναπτυξιακό πρόσημο αιμοδοτώντας με σημαντικά κεφάλαια την πραγματική οικονομία. Πιο αναλυτικά η μελέτη του ΙΟΒΕ εκτιμά ότι οι συνολικοί πόροι που προβλέπεται να κινητοποιηθούν για έργα στις κατασκευές, αναμένεται να ανέλθουν σε συνολικά 27 δισ. ευρώ (επιχορηγήσεις 13,3 δισ. και δάνεια 13,7 δισ.) για την περίοδο 2022-2026. Επιπλέον 8,7 δισ. υπολογίζει το ΙΟΒΕ ότι θα διατεθούν σε υποδομές μέσω του νέου ΕΣΠΑ (2021-2027). Μεσοπρόθεσμα, εκτιμώνται επιπρόσθετες επενδύσεις σε υποδομές και κατοικίες ετησίως ύψους έως 4,1% του ΑΕΠ (συγκριτικά με το 2020) – με το ποσοστό των επενδύσεων σε κατασκευαστικά έργα να φτάνει μέχρι το 8,1% του ΑΕΠ το 2025 από 4% το 2020.

Παράλληλα, η κατασκευαστική αυτή άνοιξη πρόκειται να ενισχύσει σημαντικά και τα μεγέθη των εταιρειών του κλάδου, καθώς εκτιμάται ότι για την περίοδο 2021-2026 ο κύκλος εργασιών θα διπλασιαστεί σε σχεδόν 20 δισ. το 2026 (από 10 δισ. το 2021). Εκτιμάται επίσης ότι η αξία παραγωγής των κατασκευαστικών έργων υποδομών και κατοικιών θα ακολουθήσει ισχυρή, ανοδική πορεία την περίοδο 20222026, ξεπερνώντας τα 18 δισ. το 2025 (από 7,6 δισ. το 2020).

Ισχυρές προοπτικές ανάπτυξης

Με βάση την ανάλυση των δράσεων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ) εκτιμάται ότι επιχορηγήσεις ύψους €7,96 δισεκ. θα κατευθυνθούν σε έργα που έχουν άμεση σχέση με τις Κατασκευές, κινητοποιώντας συνολικούς πόρους ύψους €13,3 δισεκ. Τα κατασκευαστικά έργα που θα στηριχθούν με επιχορηγήσεις από το Ταμείο Ανάκαμψης αφορούν κυρίως τους τομείς της Ενέργειας (€4,6 δισ.), των Μεταφορών (€4,1 δισ.) και του Περιβάλλοντος (€2,9 δισ.). Μαζί με τους πόρους από τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης (και τους κινητοποιούμενους από τα δάνεια πόρους χρηματοδότησης) εκτιμάται ότι για έργα με άμεση σχέση με τις Κατασκευές θα μπορούσαν να κινητοποιηθούν την περίοδο 2022-2026 συνολικά €27 δισεκ. (επιχορηγήσεις €13,3 δισεκ. και δάνεια €13,7 δισεκ.). Συνεπώς οι επενδύσεις σε Κατασκευές – κυρίως στις υποδομές – εκτιμάται ότι θα ενισχύσουν σημαντικά το μερίδιό τους στο ΑΕΠ την περίοδο 2022-2026.

Μεσοπρόθεσμα, εκτιμώνται επιπρόσθετες επενδύσεις σε υποδομές και κατοικίες ετησίως ύψους έως 4,1% του ΑΕΠ (συγκριτικά με το 2020) – με το ποσοστό των επενδύσεων σε κατασκευαστικά έργα να φτάνει μέχρι το 8,1% του ΑΕΠ το 2025 από 4% το 2020. Εκτιμάται επίσης ότι η αξία παραγωγής των κατασκευαστικών έργων υποδομών και κατοικιών θα ακολουθήσει ισχυρή ανοδική πορεία την περίοδο 2022 – 2026, ξεπερνώντας τα €18 δισεκ. το 2025 (από €7,6 δισεκ. το 2020). Εξαιτίας της ισχυρής επίδρασης των επενδύσεων του ΕΣΑΑ, η συνολική ώθηση θα δοθεί σε μεγαλύτερο βαθμό από τις επενδύσεις σε υποδομές και κατασκευαστικά έργα πλην κατοικιών. Όμως, και η ιδιωτική οικοδομική δραστηριότητα θα ενισχυθεί συγκριτικά με το (χαμηλό) επίπεδο που καταγράφηκε το 2020.

Η ανάπτυξη των Κατασκευών θα ενισχύσει σημαντικά και τα μεγέθη των επιχειρήσεων του τομέα τα επόμενα χρόνια. Εκτιμήθηκε ότι συνολικά ο κύκλος εργασιών του τομέα θα διπλασιαστεί την περίοδο 2021-2026, φτάνοντας τα €19,8 δισεκ. το 2026, εφόσον απορροφηθεί το σύνολο των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης (επιχορηγήσεις και δάνεια).

Το στοίχημα της χρηματοδότησης

Το «στοίχημα» είναι ιδιαίτερα μεγάλο, όχι μόνο για τον κατασκευαστικό κλάδο, αλλά και για τις τράπεζες που θα κληθούν να χρηματοδοτήσουν τις εταιρείες που θα αναλάβουν την εκτέλεση των έργων. Σύμφωνα με το ΙΟΒΕ κατά την περίοδο 2022-2026 εκτιμάται ότι θα απαιτηθούν ετήσιες ακαθάριστες ροές δανείων από 2 έως 3 δισ. Δεν πρόκειται για μια εύκολη εξίσωση, δεδομένου ότι οι χρόνοι υλοποίησης των έργων είναι πολύ άμεσοι, καθώς το πρόγραμμα του Ταμείου Ανάκαμψης είναι εμπροσθοβαρές και προβλέπει τη συμβασιοποίηση και υλοποίηση του μεγαλύτερου μέρους του κατά τα πρώτα δύο χρόνια. Οπως αναφέρει το ΙΟΒΕ, «η στασιμότητα των καθαρών ροών τραπεζικής χρηματοδότησης προς τις κατασκευές κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, αλλά και συνολικά στην ελληνική οικονομία, υποδεικνύει την υποχρηματοδότηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Η προσδοκώμενη άνοδος της κατασκευαστικής δραστηριότητας θα ενισχύσει την ανάγκη των επιχειρήσεων και των επαγγελματιών του τομέα για χρηματοδότηση τα επόμενα χρόνια».