Ποιες αρχιτεκτονικές ανάγκες ανέδειξε η κρίση της πανδημίας και ποιες ευκαιρίες δημιουργούνται για τον κλάδο την επόμενη ημέρα

Δυναμικό παρών αναμένεται να δώσει στην ΟΙΚΟΔΟΜΗ EXPO 2021 το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής, σε συνέχεια της εξαιρετικά επιτυχημένης παρουσίας του στην έκθεση του 2019. Στο πλαίσιο της παρουσίας αναμένεται να αναδειχθούν οι νέες αρχιτεκτονικές ανάγκες που αναδείχθηκαν εν μέσω της κρίσης της πανδημίας αλλά και οι ευκαιρίες που δημιουργούνται για την επόμενη ημέρα.

Μιλήστε μας για τον ινστιτούτο αρχιτεκτονικής και τις δράσεις σας.

Το Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής επιδιώκει την ανάπτυξη της αρχιτεκτονικής στη χώρα μας, με τη δραστηριοποίηση σε όλους τους τομείς που μπορούν να προσελκύσουν το ενδιαφέρον του κοινού και να προωθήσουν την υπόθεση της αρχιτεκτονικής δημιουργίας στην Ελλάδα. Τέτοιες δραστηριότητες είναι η συστηματική οργάνωση εκθέσεων θεματικών, ιστορικών ή μονογραφικών για το έργο Ελλήνων αρχιτεκτόνων στην Ελλάδα και το εξωτερικό, καθώς και η μεταφορά στη χώρα μας ξένων ανάλογων εκθέσεων συνδυασμένων με κύκλους διαλέξεων και συνεδρίων, η προώθηση νέων εκδόσεων και δημοσιεύσεων και η προβολή της πρωτογενούς έρευνας για την αρχιτεκτονική, η θέσπιση βραβείων, η προκήρυξη διαγωνισμών, η οργάνωση σεμιναρίων, με τελικό σκοπό την καλλιέργεια μιας ευρύτερης κριτικής συνείδησης και ευαισθητοποίησης σχετικά με τη σκοπιμότητα, το περιεχόμενο και τις προτάσεις της αρχιτεκτονικής.

Το Ινστιτούτο ενδιαφέρεται επίσης για τη βελτίωση του θεσμικού πλαισίου παραγωγής, για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και τη σχέση του με τις νέες κατασκευές, καθώς επίσης και για τη διάσωση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, παλαιότερης και σύγχρονης, που ενώ συμβάλλει στη διαμόρφωση της συνολικής εικόνας του πολιτισμού μας, αντιμετωπίζεται συχνά με βαρβαρότητα.

Το Ινστιτούτο είναι ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός, αυτοδιοικούμενος, με πόρους από τις συνδρομές των μελών του, ενισχύσεις από το κράτος, την Ευρωπαϊκή Ένωση, οργανισμούς και ιδρύματα, χορηγίες και δωρεές.

Ποια είναι αυτήν την περίοδο τα κυριότερα θέματα που απασχολούν τον αρχιτεκτονικό κλάδο; Πως έχει επιδράσει η κρίση της πανδημίας την αγορά και ποιες είναι οι προοπτικές για την επόμενη ημέρα μετά τον COVID

Οι νέες συνήθειες που απέκτησαν οι περισσότεροι κατά τη διάρκεια της καραντίνας όπως το τρέξιμο, το ποδήλατο, η επαν-ανακάλυψη της γειτονιάς τους, απέδειξαν την ανάγκη για ανοικτούς και προσπελάσιμους δημόσιους χώρους, καθώς και για χώρους πρασίνου. Η πανδημία μας έδειξε και μας δείχνει σήμερα πόσο σημαντικός και απαραίτητος είναι ο δημόσιος χώρος στις ελληνικές πόλεις, ενώ δεν μπορούμε παρά να ανατρέξουμε σε θεωρίες σχεδιασμού των ανοικτών δημόσιων φυσικών χώρων, οι οποίες μιλάνε για την ανάγκη σύνδεσης αυτών ώστε να μεγιστοποιούνται τα οφέλη του φυσικού στοιχείου. Η διασύνδεση δημιουργεί πορείες και ροές, στα πρότυπα των ιδεών του Emerald Necklace που εισήγαγε ο θεμελιωτής της Αμερικανής αρχιτεκτονικής τοπίου Frederick Law Olmsted, ήδη από το 19ο αιώνα, θεωρία που έχει επηρεάσει τις σύγχρονες θεωρίες τοπιακής πολεοδομίας (landscape urbanism) που δίνουν τα εργαλεία των σύγχρονων αναπλάσεων.

Περνώντας από τους χώρους δημόσιας προσπέλασης στους ιδιωτικούς, διαπιστώνει κανείς ότι η συγκυρία της πανδημίας έχει προξενήσει ερωτήματα για τους χώρους εργασίας, διερευνώντας όχι μόνο την ποιότητα αυτών, αλλά συχνά και την ανάγκη ύπαρξής τους. Παράλληλα, η κατοικία επανεξετάζεται καθώς όλοι είχαν την ευκαιρία να αξιολογήσουν το περιβάλλον διαβίωσής τους, μέσα από το πρίσμα του παρατεταμένου εγκλεισμού, την υποχρεωτική παρατεταμένη συμβίωση με άλλους ή και το αντίθετο, την τηλεργασία. Ο επαναπροσδιορισμός του σχεδιασμού της κατοικίας και των γραφειακών χώρων είναι σίγουρα ένα από τα βασικά θέματα που απασχολούν εκ νέου σήμερα την αρχιτεκτονική.

Ποιες δράσεις θα μπορούσαν να αναληφθούν προκειμένου να βοηθηθεί ο αρχιτεκτονικός κόσμος;

Στα ιδιωτικά έργα παρατηρείται γενικότερα μια ανάκαμψη, καθώς η αξία της αρχιτεκτονικής και του interior design γίνονται αντιληπτές από τους ιδιώτες πελάτες στην αναβάθμιση των προϊόντων real estate. Ωστόσο κάτι τέτοιο δεν ισχύει στον ίδιο βαθμό και για τα δημόσια κτίρια. Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε κτίρια δημόσιου πολιτιστικού χαρακτήρα ως αποτέλεσμα ιδιωτικών πρωτοβουλιών, να έχουν θέσει νέα δεδομένα για την ποιότητα του δημόσιου χώρου. Διαμορφώνουν εικόνες και εμπειρίες στο κοινό σε σχέση με την αρχιτεκτονική, τα υλικά, τον τρόπο που γενικότερα ζει κανείς ένα κτίριο δημόσιας χρήσης μαζί με άλλους. Και φαίνεται ότι τα αποτελέσματα είναι θετικά ως προς την πρόσληψη τέτοιων έργων. Και αυτό είναι πολύ σημαντικό να το δούμε και σε ακόμα περισσότερα κτίρια, δημόσια, καθώς η σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ της κοινωνίας και του δημόσιου χώρου/κτιρίου αντανακλά το επίπεδο της αισθητικής, της ηθικής αλλά και εν γένει του δημοκρατικού διαλόγου. Ανοικτοί αρχιτεκτονικοί διαγωνισμοί, με διαφανείς διαδικασίες, διαγωνισμοί που εν τέλει υλοποιούντια και προάγουν την εικόνα της αρχιτεκτονικής στην πόλη, θα βοηθούσαν στην αποκατάσταση του επαγγέλματος του αρχιτέκτονα και στην ανάδειξη του ρόλου του.

Η ανάκαμψη της κατασκευαστικής αγοράς ποιες προοπτικές δημιουργεί για τον κλάδο;

Η αρχιτεκτονική και ο σχεδιασμός εσωτερικών χώρων φαίνεται ότι επανακάμπτουν δυναμικά τα τελευταία χρόνια. Γίνεται όλο και πιο φανερό πως ο ποιοτικός σχεδιασμός ειδικά σε έργα κατοικίας, φιλοξενίας και εστίασης, δημιουργεί υπεραξία και μοναδική ταυτότητα στην αγορά real estate.

Η ανάκαμψη θα φέρει σίγουρα νέες επενδύσεις σε μια ποικιλία χρήσεων και χώρων, ενώ θα ήταν επιθυμητή και η αξιοποίηση και επανάχρηση παλαιότερων κελυφών ή εγκαταλελειμμένων κτιρίων. Παράλληλα και σε συνδυασμό με τις νέες μεθόδους που αναπτύσσονται, όπως η χρήση της τεχνολογίας BIM, θα δοθεί ώθηση στον κατασκευαστικό κλάδο να κάνει ένα βήμα προς το βέλτιστο έλεγχο και αξιολόγηση κάθε σταδίου ενός έργου. Η ανάπτυξη νέων υλικών, φιλικών προς το περιβάλλον και με μικρότερο ενεργειακό αποτύπωμα είναι ένας στόχος, παράλληλα με την ανάπτυξη προτύπων πιστοποίησης της ποιότητας μιας κατασκευής.

Μετά την επιτυχημένη παρουσία στην έκθεση του 2019, που θα επικεντρωθεί η εκδήλωση του ινστιτούτου στην φετινή έκθεση ΟΙΚΟΔΟΜΗ EXPO;

Στην επόμενη εκδήλωση του ΕΙΑ στα πλαίσια της έκθεσης Οικοδομή η συζήτηση θα επικεντρωθεί γύρω από τον λόγο των αρχιτεκτόνων για τα ζητήματα κατοικίας που συναντάμε τα τελευταία χρόνια στον ελληνικό και όχι μόνο χώρο. Ζητήματα που είναι αποτέλεσμα της πανδημίας, της βραχυπρόθεσμης ενοικίασης κατοικιών και πως αυτή άλλαξε την περίοδο που διανύουμε αλλά και ζητήματα κατοίκησης και σχεδιασμού κατοικιών στην ευρύτερη μεσογειακή κοινότητα, ένα τόπο με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και πολλαπλές εκφράσεις.